TL;DR: Smishing is phishing via sms of WhatsApp. Criminelen sturen nepberichten van PostNL, je bank of de overheid. Ze willen dat je op een link klikt en je gegevens invult. Hieronder lees je hoe sms-phishing werkt, hoe je een nep-sms herkent en hoe je smishing meeneemt in je phishing simulaties en training.
Je telefoon piept. Wat nu?
“Uw pakket kon niet worden bezorgd. Bevestig uw adres via deze link.” Het bericht komt van PostNL. Tenminste, dat lijkt zo. Het nummer ziet er normaal uit. De link bevat “postnl” in de URL.
Maar je had helemaal geen pakket besteld. Misschien heeft een collega iets besteld op kantoor? Je klikt. En de aanvaller heeft wat hij wil: je inloggegevens, je betaalgegevens of toegang tot je telefoon.
Dit is smishing.
Wat is smishing precies?
Smishing is phishing via sms, WhatsApp of iMessage. De naam komt van “sms” + “phishing”. Het doel is simpel: jou een link laten openen, gegevens laten invullen of een betaling laten doen.
Het verschil met e-mailphishing? Het kanaal. En dat kanaal maakt het gevaarlijker.
Sms voelt persoonlijker. Bedrijven sturen vaker sms voor pakketmeldingen en verificatiecodes. Een sms van “je bank” voelt minder verdacht dan een e-mail.
Je telefoon toont minder info. Op je mobiel zie je geen volledig e-mailadres en geen preview van links. Je ziet een kort bericht met een link. Dat is alles.
Er is minder bescherming. Zakelijke e-mail heeft spamfilters en andere beveiliging. Sms op je persoonlijke telefoon? Die komt gewoon binnen. Geen filter, geen waarschuwing.
De meest voorkomende smishing-scenario’s in Nederland
Smishing-aanvallen volgen vaste patronen. Dit zijn de varianten die je medewerkers het vaakst tegenkomen.
Het pakketje dat niet bezorgd kon worden
Dit komt het vaakst voor. Een bericht van PostNL, DHL of UPS: je pakket kon niet worden afgeleverd. De link gaat naar een nepwebsite. Daar moet je je adres en soms betaalgegevens invullen. Rond feestdagen en Black Friday piekt dit enorm.
De bank-sms
“Ongebruikelijke activiteit op uw rekening. Verifieer uw identiteit.” Het bericht lijkt van ING, Rabobank of ABN AMRO. De link leidt naar een nepsite die de bankapp nabootst. Soms valt de timing slim samen met een echte betaling. Dat maakt het extra geloofwaardig.
Het overheids-sms
Berichten van de Belastingdienst, DigiD of het CJIB. “U heeft recht op een teruggave van 384,70 euro.” Of: “Uw DigiD verloopt. Heractiveer hier.” Het officieel klinkende taalgebruik maakt dit effectief.
De CEO-sms
“Hi, dit is Jan (directeur). Ik zit in een bespreking. Kun je 5 cadeaukaarten van 100 euro kopen? Ik betaal je terug.” Dit is de sms-versie van CEO-fraude. Persoonlijk, urgent en moeilijk te weigeren.
De MFA-code
De aanvaller logt ergens in met gestolen wachtwoorden. Dan stuurt hij je een bericht: “Ik stuur je een code, kun je die even doorsturen?” Dit werkt goed omdat mensen graag willen helpen. En omdat ze MFA-codes gewoon bevestigen zonder na te denken.
Waarom smishing een blinde vlek is
De meeste awareness-programma’s focussen op e-mail. Logisch, want e-mail is nog steeds de grootste aanvalsvector. Sms krijgt daardoor minder aandacht.
Het probleem: je medewerkers herkennen verdachte e-mails. Maar ze kijken niet kritisch naar een sms. De alertheid voor e-mail schakelen ze niet in voor hun telefoon.
Hoe herken je smishing?
De signalen lijken op die van e-mailphishing. Maar er zijn specifieke aandachtspunten voor sms.
| Signaal | Voorbeeld |
|---|---|
| Onbekend of verkort nummer | Bericht van +316xxxxxxxx in plaats van een bedrijfsnaam |
| Verkorte URL | Links via bit.ly of vreemde domeinen |
| Urgentie of dreiging | “Reageer binnen 24 uur of uw account wordt geblokkeerd” |
| Onverwacht bericht | Pakketmelding terwijl je niets besteld hebt |
| Verzoek om actie | Op een link klikken, een code doorsturen of een betaling doen |
| Taalfouten | “Gelieve uw gegevens bevestiggen via onderstaande link” |
De vuistregel is simpel: vraagt een sms je om ergens op te klikken? Bel dan zelf het bedrijf via het officieel bekende nummer. Niet via het nummer in het bericht.
Medewerkers trainen op smishing
Bewustwording begint bij herkenning. Maar alleen theorie is niet genoeg. Je moet het realistisch maken.
Stap 1: leg uit wat het is. Vertel wat smishing is en waarom het gevaarlijker is dan mensen denken. Gebruik echte Nederlandse voorbeelden. De PostNL-sms die je collega vorige maand kreeg. Het nep-DigiD-bericht op het nieuws. Concrete voorbeelden blijven hangen.
Stap 2: oefen met dezelfde signalen. Een nep-sms en een phishingmail vragen om dezelfde reflex: stop, controleer via een bekend kanaal en meld. In de Phishwise-module Phishing herkennen oefenen medewerkers onder meer met een sms over een bezorging die alleen na betaling doorgaat. Met phishing simulatie software meet je die reflex via e-mail, en wie klikt krijgt direct een phishing awareness training.
Stap 3: maak een meldprocedure. Medewerkers moeten weten wat ze doen bij een verdachte sms. Verwijderen? Doorsturen naar IT? Melden via een knop? Maak het makkelijk. Hoe meer meldingen, hoe beter je zicht op dreigingen. Meldgedrag is uiteindelijk belangrijker dan klikratio’s.
Stap 4: blijf herhalen. Een keer vertellen werkt niet. Smishing moet terugkomen in je security awareness programma. Wissel af met e-mailphishing. Voeg sms-scenario’s toe aan je kwartaalcampagnes. Bespreek resultaten in teamoverleggen.
BYOD maakt het erger
Veel organisaties laten medewerkers hun eigen telefoon gebruiken voor werk. Teams, Slack, e-mail, MFA: alles staat op dezelfde telefoon. Dat betekent dat een smishing-aanval op een persoonlijk nummer ook zakelijke gevolgen kan hebben.
Klikt een medewerker op een smishing-link en installeert hij malware? Dan heeft de aanvaller mogelijk toegang tot zakelijke apps, e-mail en MFA-codes. De grens tussen priv en zakelijk bestaat niet meer op zo’n telefoon.
Daarom moet smishing-training onderdeel zijn van je awareness-programma. Niet alleen voor zakelijke e-mail, maar voor alle kanalen.
Wat je morgen kunt doen
Je hoeft niet meteen een volledig programma op te zetten. Begin klein.
- Voeg een smishing-slide toe aan je volgende awareness-sessie. Laat echte voorbeelden zien van nep-sms-berichten.
- Neem sms-voorbeelden op in je training. Laat medewerkers oefenen met een pakketmelding, een bank-sms en een verzoek om een MFA-code door te sturen.
- Stel een duidelijke meldprocedure op voor verdachte sms’en. “Ontvang je een verdacht bericht? Stuur een screenshot naar [email protected].”
- Meet de ontwikkeling. Volg met de Human Firewall Score of medewerkers phishing in hun mailbox beter herkennen.
Smishing is geen toekomstig probleem. Het is er nu. De vraag is niet of je medewerkers een smishing-bericht krijgen. De vraag is of ze het herkennen.